Açıklanabilir Yapay Zeka (XAI)
Model kararlarının hangi girdiler ve gerekçelerle oluştuğunu insanlara açıklamayı amaçlayan yapay zeka alanıdır.
Yapay Zekâ Sözlüğü
Yapay zekâ kavramlarını anlaşılır Türkçe açıklamalarla öğrenin.
160 terimAgentic AI
Agentic AI, hedefi parçalara ayırabilen, araç çağırabilen, sonuçları değerlendirebilen ve gerektiğinde planını yenileyebilen sistemlerdir.
AGI (Artificial General Intelligence)
AGI, farklı alanlarda insan seviyesine yakın biçimde öğrenebilen ve akıl yürütebilen varsayımsal genel amaçlı yapay zekâ kavramıdır.
Ağırlık (Weight)
Ağırlık, yapay sinir ağlarında bir girdinin bir sonraki nöronun çıktısına olan etkisini, önem derecesini ve bağlantı gücünü belirleyen öğrenilebilir matematiksel kat...
Aktivasyon Fonksiyonu (Activation Function)
Aktivasyon fonksiyonu, bir yapay nöronun girdilerinin ağırlıklı toplamını alarak nöronun aktif olup olmayacağını ve üreteceği çıktıyı belirleyen matematiksel fonksiy...
Algoritma (Algorithm)
Algoritma, belirli bir problemi çözmek, bir görevi yerine getirmek veya bir hesaplamayı tamamlamak için adım adım tanımlanmış sonlu ve kesin kurallar bütünüdür.
Anlamsal Arama (Semantic Search)
Sorgu ile içerik arasındaki anlam benzerliğini kullanarak sonuç bulan arama yaklaşımıdır.
API (Application Programming Interface)
API, farklı yazılımların belirlenmiş kurallar ve istekler üzerinden güvenli biçimde haberleşmesini sağlayan arayüzdür.
Araç Kullanımı (Tool Use)
Modelin dış sistemlerde işlem yapmak için tanımlı araçları seçip çağırmasını sağlayan yaklaşımıdır.
Attention Mechanism
Dikkat mekanizması, modelin bir girdinin hangi parçalarına ne ölçüde odaklanacağını öğrenmesini sağlayan temel tekniktir.
Aykırı Değer (Outlier)
Aykırı değer, bir veri setindeki diğer gözlemlerin genel eğiliminden ve dağılımından belirgin şekilde sapan, anormal derecede yüksek veya düşük olan veri noktasıdır.
Bağlam İçi Öğrenme (In-Context Learning)
Modelin eğitimini değiştirmeden prompt içindeki örnek ve talimatlardan görev biçimini çıkarmasıdır.
Bağlam Penceresi (Context Window)
Bağlam penceresi, bir modelin tek istekte okuyup yanıt üretirken dikkate alabileceği toplam token kapasitesidir.
Benchmark
Benchmark, modelleri aynı veri ve ölçütlerle sınayarak yeteneklerini, sınırlılıklarını ve birbirlerine göre performansını karşılaştırma yöntemidir.
Bias (Önyargı)
YZ önyargısı, eğitim verisi, ölçüm yöntemi veya tasarım tercihleri nedeniyle sistemin bazı gruplar için sistematik olarak hatalı sonuç vermesidir.
Bilgi Grafiği (Knowledge Graph)
Varlıklar ve ilişkileri düğüm-kenar yapısında temsil ederek bilgiyi sorgulanabilir hâle getiren modeldir.
Bilgisayar Kullanımı (Computer Use)
Ekran ve arayüzleri algılayarak fare ve klavye eylemleriyle bilgisayar görevleri yapan yapay zeka yaklaşımıdır.
Boyut İndirgeme (Dimensionality Reduction)
Boyut indirgeme, verideki temel bilgiyi ve varyansı koruyarak çok sayıda özniteliği (boyutu) daha az sayıda anlamsal değişkene dönüştürme tekniğidir.
Büyük Dil Modeli (LLM)
Büyük dil modelleri, çok büyük metin koleksiyonlarından dil örüntülerini öğrenerek metin anlayan, üreten ve dönüştüren derin öğrenme sistemleridir.
Büyük Veri (Big Data)
Büyük Veri, geleneksel veritabanı yazılımlarının işleme kapasitesini aşan; hacim (Volume), hız (Velocity), çeşitlilik (Variety) ve doğruluk (Veracity) özellikleriyle...
Çapraz Doğrulama (Cross-Validation)
Çapraz doğrulama, veri setini birden fazla parçaya bölerek modelin genelleme yeteneğini ve güvenilirliğini şansa bırakmadan farklı kombinasyonlarda test eden istatis...
Chain-of-Thought (CoT)
Chain-of-Thought, karmaşık sorularda ara akıl yürütme adımlarını kullanarak sonuca ulaşmayı teşvik eden prompt yaklaşımıdır.
Chatbot
Chatbot, kullanıcıyla metin veya ses üzerinden konuşan; bilgi verme, yönlendirme ya da işlem başlatma amacı taşıyan yazılımdır.
Çıkarım Optimizasyonu (Inference Optimization)
Model çıkarımını daha hızlı, düşük maliyetli ve az bellekle çalıştırmak için yapılan optimizasyonların genel adıdır.
Çıktı Katmanı (Output Layer)
Çıktı katmanı, yapay sinir ağının yaptığı tüm ara hesaplamaların sonucunda nihai tahmini, sınıflandırma olasılıklarını veya sayısal kararı üreten son katmandır.
CLIP (Contrastive Language-Image Pre-training)
CLIP, görseller ile metinleri ortak bir vektör uzayında eşleştirerek görsel arama ve sınıflandırma yapılmasını sağlayan çok modlu modeldir.
Çok Modlu Gömme (Multimodal Embedding)
Farklı veri türlerini ortak vektör uzayında temsil ederek metin, görsel ve ses arasında arama yapılmasını sağlar.
Computer Vision
Bilgisayarlı görü, makinelerin fotoğraf, video ve diğer görsel verilerdeki nesne, hareket, metin ve sahneleri yorumlamasını sağlar.
Constitutional AI
Constitutional AI, model davranışını insan geri bildiriminin yanı sıra açık ilke ve kurallar bütünüyle yönlendiren güvenlik yaklaşımıdır.
Data Augmentation
Veri artırma, mevcut eğitim örneklerini kontrollü dönüşümlerle çoğaltarak modelin farklı koşullara genelleme yapma gücünü artırır.