Yapay Zeka Sözlüğü
A'dan Z'ye yapay zeka terimlerinin Türkçe açıklamaları
AGI (Artificial General Intelligence)
Yapay Genel Zeka, insan seviyesinde düşünme, öğrenme ve problem çözme yeteneğine sahip teorik bir YZ türüdür. Henüz gerçekleştirilmemiştir.
API (Application Programming Interface)
Uygulama Programlama Arayüzü, farklı yazılımların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan ara katmandır. OpenAI API, geliştiricilerin GPT modellerine erişmesini sağlar.
Büyük Dil Modeli (LLM)
Büyük Dil Modeli, milyarlarca parametre ile eğitilmiş, doğal dili anlayabilen ve üretebilen derin öğrenme modelleridir. GPT-4, Claude, Gemini bu kategoriye girer.
Chatbot
Metin veya ses yoluyla kullanıcılarla etkileşim kurabilen, genellikle YZ destekli sohbet yazılımıdır.
Computer Vision
Bilgisayarların görsel verileri (fotoğraf, video) anlayıp yorumlamasını sağlayan YZ alanıdır. Nesne tanıma, yüz tanıma bu alana örnektir.
Deep Learning
Çok katmanlı yapay sinir ağları kullanan bir makine öğrenme alt dalıdır. Görüntü tanıma, doğal dil işleme ve ses tanıma alanlarında devrim yaratmıştır.
Diffusion Model
Gürültüyü kademeli olarak çıkararak görsel üretim yapan bir derin öğrenme modelidir. DALL-E, Stable Diffusion ve Midjourney bu modeli kullanır.
Embedding
Metin, görsel veya diğer verilerin sayısal vektörlere dönüştürülmesi işlemidir. Benzerlik hesaplama ve arama sistemlerinde kullanılır.
Fine-tuning
Önceden eğitilmiş bir modelin, belirli bir görev veya alan için ek verilerle yeniden eğitilmesi işlemidir.
GPT (Generative Pre-trained Transformer)
OpenAI tarafından geliştirilen, metni anlayıp üretebilen transformer tabanlı bir dil modeli ailesidir. GPT-3, GPT-4 ve GPT-4o bu ailenin üyeleridir.
Halüsinasyon
Yapay zeka modellerinin gerçeğe dayanmayan, uydurma bilgiler üretmesi durumudur. LLM'lerin bilinen bir sınırlamasıdır.
Machine Learning
Makinelerin açıkça programlanmadan verilerden öğrenmesini sağlayan bir YZ alt dalıdır. Denetimli, denetimsiz ve pekiştirmeli öğrenme alt türleri vardır.
Neural Network
İnsan beynindeki nöronlardan esinlenen, katmanlar halinde düzenlenmiş yapay nöronlardan oluşan bir hesaplama modelidir.
NLP (Natural Language Processing)
Doğal Dil İşleme, bilgisayarların insan dilini anlamasını, yorumlamasını ve üretmesini sağlayan YZ dalıdır.
Prompt
Prompt, bir yapay zeka modeline verilen giriş metni veya talimattır. İyi yazılmış bir prompt, modelden daha kaliteli ve istenen formatta çıktı alınmasını sağlar.
Prompt Engineering
Prompt mühendisliği, yapay zeka modellerinden en iyi sonuçları almak için etkili giriş metinleri (promptlar) tasarlama sanatı ve bilimidir.
RAG (Retrieval-Augmented Generation)
Bilgi erişimi ile metin üretimini birleştiren bir tekniktir. Model, harici bilgi kaynaklarından veri çekerek daha doğru yanıtlar üretir.
Token
Yapay zeka modellerinde metnin işlenme birimidir. Bir kelime genellikle 1-3 token'a karşılık gelir. Model maliyetleri ve bağlam penceresi token cinsinden ölçülür.
Transformer
Google tarafından 2017 yılında tanıtılan, dikkat mekanizmasına dayanan bir sinir ağı mimarisidir. Modern LLM'lerin temelini oluşturur.
Yapay Zeka (AI)
Yapay zeka, insan zekasını taklit eden bilgisayar sistemlerinin genel adıdır. Öğrenme, muhakeme, problem çözme, algılama ve dil anlama gibi bilişsel görevleri gerçekleştirebilen makineleri ifade eder.