Yapay zekâ sözlüğü Orta seviye

Akıl Yürütme Modeli (Reasoning Model)

Reasoning Model

13.11.2026 tarihinde güncellendi

Cevap vermeden önce problemi adım adım düşünmek için ek işlem süresi kullanan ve matematik, kod ve çok adımlı sorularda daha isabetli olan dil modelidir.

Genel bakış

Kavramın çerçevesi
Klasik sohbet modelleri cevabı kelime kelime, düşünmeden üretir; bu da çok adımlı matematik sorularında ve karmaşık kod hatalarında yanılmalarına yol açar. Akıl yürütme modelleri, insanın kâğıda karalama yapması gibi, cevaptan önce uzun bir düşünce zinciri üretir. Bu düşünce çoğu üründe kullanıcıya özet halinde gösterilir ya da tamamen gizli tutulur.

Çalışma mantığı: Model, pekiştirmeli öğrenme ile doğru cevaba ulaşan düşünme adımlarını ödüllendirecek şekilde eğitilir. Kullanımda modele ne kadar düşünme bütçesi verildiğine göre daha uzun ya da kısa akıl yürütür; uzun düşünme daha isabetli ama daha yavaş ve maliyetlidir.

Kullanım alanları: Matematik ve fen problemleri, zor yazılım hataları, hukuki ve finansal belgelerin çok adımlı analizi, planlama ve strateji soruları. Sohbet uygulamalarında "derin düşünme", "genişletilmiş düşünme" ya da "düşünme modu" gibi adlarla sunulur.

Sınırlılıklar: Basit sorularda gereksiz yere yavaş ve pahalıdır. Uzun düşünce zinciri, cevabın doğru olduğunu garanti etmez; model kendinden emin bir dille yanlış bir sonuca da ulaşabilir. Önemli sonuçlar yine kaynağından ya da hesaplanarak doğrulanmalıdır.

Teknik tanım ve açıklama

Temel mekanizma
Akıl yürütme modeli, yanıtını hemen üretmek yerine önce iç bir düşünme süreci yürüten büyük dil modelidir. Model problemi parçalara ayırır, ara adımları dener, hatalarını fark edip düzeltir ve ancak bundan sonra nihai cevabı verir. Bu yaklaşım "çıkarım anında daha fazla hesaplama" (test-time compute) olarak da bilinir ve 2024 sonundan itibaren büyük yapay zekâ şirketlerinin ürünlerinde yaygınlaştı.

Gerçek hayatta kullanım

Örnek senaryo
Bir öğrenci olasılık sorusunu hem hızlı modele hem düşünme modunu açtığı modele soruyor. Hızlı model birkaç saniyede yanlış bir sonuç veriyor; akıl yürütme modeli bir dakika düşünüp her adımı gösterdiği doğru çözüme ulaşıyor.