YZ Merkezi
Yapay zekâ sözlüğü
Başlangıç seviyesi
Uzman Sistemler (Expert Systems)
Expert Systems
31.08.2026 tarihinde güncellendi
Uzman sistemler, belirli bir uzmanlık alanındaki insan bilgisini ve deneyimini mantıksal kurallar ve çıkarım motorları ile taklit eden klasik yapay zekâ yazılımlarıdır.
Genel bakış
Kavramın çerçevesiYapay zekânın 1970'li ve 1980'li yıllardaki en başarılı dönemini (Sembolik YZ) temsil eder. Modern veri odaklı makine öğrenmesinden farklı olarak kural ve mantık odaklıdır.
Çalışma mantığı: İki temel bileşenden oluşur: 1) Bilgi Tabanı (Knowledge Base): Alan uzmanlarının tecrübelerinden çıkarılan 'EĞER ... İSE ...' (IF-THEN) kuralları. 2) Çıkarım Motoru (Inference Engine): Kullanıcıdan alınan verilere bu kuralları uygulayarak mantıksal bir sonuca varan algoritma.
Kullanım alanları: Tıbbi teşhis destek sistemleri (örn. MYCIN), jeolojik maden arama sistemleri (PROSPECTOR), vergi ve finans danışmanlığı.
Sınırlılıklar ve dikkat edilmesi gerekenler: Bilgi tabanını elle oluşturmak çok zordur; sistem kendi kendine öğrenemez ve kurallarda tanımlanmamış beklenmedik durumlarda kilitlenir.
Çalışma mantığı: İki temel bileşenden oluşur: 1) Bilgi Tabanı (Knowledge Base): Alan uzmanlarının tecrübelerinden çıkarılan 'EĞER ... İSE ...' (IF-THEN) kuralları. 2) Çıkarım Motoru (Inference Engine): Kullanıcıdan alınan verilere bu kuralları uygulayarak mantıksal bir sonuca varan algoritma.
Kullanım alanları: Tıbbi teşhis destek sistemleri (örn. MYCIN), jeolojik maden arama sistemleri (PROSPECTOR), vergi ve finans danışmanlığı.
Sınırlılıklar ve dikkat edilmesi gerekenler: Bilgi tabanını elle oluşturmak çok zordur; sistem kendi kendine öğrenemez ve kurallarda tanımlanmamış beklenmedik durumlarda kilitlenir.
Teknik tanım ve açıklama
Temel mekanizmaBelirli bir alana ait kuralları ve olguları bilgi tabanında tutan, çıkarım motoru aracılığıyla tümdengelim veya tümevarım yaparak problem çözen sembolik YZ sistemidir.
Gerçek hayatta kullanım
Örnek senaryoBir fabrikanın arıza teşhis yazılımının teknisyene 'Basınç 5 barın üstünde mi?', 'Sıcaklık 90 dereceyi geçti mi?' sorularını sorup arızalı vanayı işaret etmesi.