Yapay zekâ sözlüğü
Orta seviye
Küçük Dil Modeli (SLM)
Small Language Model
19.11.2026 tarihinde güncellendi
Büyük dil modellerine göre çok daha az parametreye sahip olan, telefon ve dizüstü bilgisayar gibi cihazlarda hızlı ve ucuz çalışabilen dil modelidir.
Genel bakış
Kavramın çerçevesiHer iş için en büyük modeli kullanmak hem pahalı hem yavaştır. Küçük dil modelleri metin sınıflandırma, özetleme, otomatik tamamlama ve basit asistan görevlerinde büyük modellere yakın sonuç verirken çok daha düşük maliyetle ve çoğu zaman doğrudan cihaz üzerinde çalışır.
Çalışma mantığı: Model, büyük bir modelin çıktılarından öğrenerek (bilgi damıtma) ya da özenle seçilmiş verilerle eğitilir. Daha az parametre, daha az bellek ve işlem gücü demektir; bu sayede model telefonun ya da bilgisayarın kendi işlemcisinde, internete bağlanmadan çalışabilir.
Kullanım alanları: Telefonlardaki cihaz içi yapay zekâ özellikleri, klavye önerileri, çevrimdışı çeviri, gizlilik gerektiren belge işleme, büyük modele gitmeden önce isteği sınıflandıran yönlendiriciler ve uç (edge) cihazlar.
Sınırlılıklar: Genel kültür, uzun akıl yürütme ve karmaşık kod gibi görevlerde büyük modellerin gerisinde kalır; bilgi eksikliğini uydurma cevaplarla kapatma eğilimi daha fazladır. En iyi sonuç, dar ve iyi tanımlanmış görevlerde alınır.
Çalışma mantığı: Model, büyük bir modelin çıktılarından öğrenerek (bilgi damıtma) ya da özenle seçilmiş verilerle eğitilir. Daha az parametre, daha az bellek ve işlem gücü demektir; bu sayede model telefonun ya da bilgisayarın kendi işlemcisinde, internete bağlanmadan çalışabilir.
Kullanım alanları: Telefonlardaki cihaz içi yapay zekâ özellikleri, klavye önerileri, çevrimdışı çeviri, gizlilik gerektiren belge işleme, büyük modele gitmeden önce isteği sınıflandıran yönlendiriciler ve uç (edge) cihazlar.
Sınırlılıklar: Genel kültür, uzun akıl yürütme ve karmaşık kod gibi görevlerde büyük modellerin gerisinde kalır; bilgi eksikliğini uydurma cevaplarla kapatma eğilimi daha fazladır. En iyi sonuç, dar ve iyi tanımlanmış görevlerde alınır.
Teknik tanım ve açıklama
Temel mekanizmaKüçük dil modeli (Small Language Model, SLM), genellikle birkaç yüz milyon ile birkaç milyar arasında parametreye sahip, belirli görevlerde verimli çalışmak üzere tasarlanmış dil modelidir. Büyük modellerden bilgi damıtma, seçilmiş kaliteli eğitim verisi ve nicemleme gibi yöntemlerle küçük boyutta yüksek başarı hedeflenir.
Gerçek hayatta kullanım
Örnek senaryoBir not alma uygulaması, toplantı notlarını özetlemek için telefonda çalışan küçük bir dil modeli kullanıyor. Notlar internete gönderilmediği için özet uçak modunda da çıkıyor.