Yapay zekâ sözlüğü
Orta seviye
MCP (Model Context Protocol)
Model Context Protocol
07.11.2026 tarihinde güncellendi
Yapay zekâ asistanlarının dosyalara, veritabanlarına ve uygulamalara ortak bir standartla bağlanmasını sağlayan açık bağlantı protokolüdür.
Genel bakış
Kavramın çerçevesiMCP'den önce her yapay zekâ uygulaması her hizmet için ayrı bir entegrasyon yazmak zorundaydı. MCP bu işi tek bir ortak dile indirger: hizmet tarafında bir MCP sunucusu, yapay zekâ tarafında bir MCP istemcisi bulunur. Bu yüzden sıklıkla yapay zekâ uygulamalarının "USB-C girişi"ne benzetilir.
Çalışma mantığı: MCP sunucusu sunduğu araçları (ör. "takvime etkinlik ekle"), okunabilir kaynakları (ör. belgeler) ve hazır istem şablonlarını tanımlar. Asistan bir görevi yaparken bu araçlardan hangisini çağıracağına karar verir, sunucu işlemi yapar ve sonucu asistana döndürür.
Kullanım alanları: Kodlama ajanlarının veritabanına, tarayıcıya ya da tasarım dosyalarına erişmesi; asistanların e-posta, takvim ve belge sistemlerine bağlanması; şirket içi bilgi tabanlarının yapay zekâya açılması.
Sınırlılıklar: Bir MCP sunucusu asistanın yetkisiyle çalıştığı için güvenilmeyen sunucular veri sızıntısına ya da istenmeyen işlemlere yol açabilir. Araç sonuçlarına gizlenmiş talimatlar prompt enjeksiyonu riski taşır; yalnızca güvenilen sunucular kurulmalı ve yazma yetkisi gerektiren işlemler onaya bağlanmalıdır.
Çalışma mantığı: MCP sunucusu sunduğu araçları (ör. "takvime etkinlik ekle"), okunabilir kaynakları (ör. belgeler) ve hazır istem şablonlarını tanımlar. Asistan bir görevi yaparken bu araçlardan hangisini çağıracağına karar verir, sunucu işlemi yapar ve sonucu asistana döndürür.
Kullanım alanları: Kodlama ajanlarının veritabanına, tarayıcıya ya da tasarım dosyalarına erişmesi; asistanların e-posta, takvim ve belge sistemlerine bağlanması; şirket içi bilgi tabanlarının yapay zekâya açılması.
Sınırlılıklar: Bir MCP sunucusu asistanın yetkisiyle çalıştığı için güvenilmeyen sunucular veri sızıntısına ya da istenmeyen işlemlere yol açabilir. Araç sonuçlarına gizlenmiş talimatlar prompt enjeksiyonu riski taşır; yalnızca güvenilen sunucular kurulmalı ve yazma yetkisi gerektiren işlemler onaya bağlanmalıdır.
Teknik tanım ve açıklama
Temel mekanizmaModel Context Protocol (MCP), büyük dil modeli kullanan uygulamaların harici araçlara ve veri kaynaklarına nasıl bağlanacağını tanımlayan açık bir standarttır. Bir hizmet bir kez MCP sunucusu olarak yazıldığında, MCP destekleyen her yapay zekâ istemcisi o hizmetin araçlarını ve verilerini aynı yöntemle kullanabilir. Protokol 2024 sonunda Anthropic tarafından duyuruldu; ardından diğer büyük yapay zekâ şirketleri ve geliştirici araçları tarafından benimsendi.
Gerçek hayatta kullanım
Örnek senaryoBir geliştirici, Claude Code'a proje veritabanının MCP sunucusunu ekliyor. Artık "son bir haftada kaydolan kullanıcıların sayısını göster" dediğinde ajan veritabanını kendisi sorgulayıp sonucu getiriyor.