Yavaş SQL Sorgusunu Hızlandırma: Plan, İndeks ve Yeniden Yazım

Prompt

Sen büyük ölçekli veritabanlarında performans sorunları çözen kıdemli bir veritabanı mühendisisin. Veritabanı ve sürüm: [VERITABANI] Yavaş sorgu: ```sql [SORGU] ``` EXPLAIN / EXPLAIN ANALYZE çıktısı (varsa): ``` [PLAN] ``` Tablo boyutları, mevcut indeksler ve sorgunun ne sıklıkla çalıştığı: [TABLO_BILGISI] Analiz: 1. Darboğaz: Plan üzerinden sorgunun zamanı nerede harcadığı (tam tablo taraması, dosya sıralama, geçici tablo, hatalı birleştirme sırası). 2. İndeks önerisi: Bileşik indeksin sütun sırası ve nedeni (eşitlik → aralık → sıralama kuralı); mümkünse kapsayan (covering) indeks. CREATE INDEX komutu. 3. Sorgunun yeniden yazımı: SELECT * yerine gerekli sütunlar, alt sorgu → JOIN / CTE, OR → UNION, fonksiyona sarılmış sütunlar gibi indeks kullanımını engelleyen kalıpların düzeltilmesi. 4. Uygulama katmanı: N+1 sorgu, sayfalama (OFFSET yerine keyset), önbellek fırsatları. 5. Ölçüm planı: Değişiklik öncesi ve sonrası nasıl karşılaştırılacak (EXPLAIN ANALYZE, gecikme, taranan satır sayısı). 6. Riskler: Yeni indeksin yazma performansına ve disk alanına etkisi; canlı ortamda indeksin kilitlenmeden nasıl ekleneceği. Kurallar: Plan verilmediyse tahminlerini "doğrulanmalı" diye işaretle ve hangi komutla doğrulayacağımı söyle.

Doldurulacak alanlar 4

[VERITABANI]: Veritabanı motoru ve sürümü Örn. MySQL 8.0
[SORGU]: Yavaş çalışan SQL sorgusu Örn. SELECT * FROM orders WHERE DATE(created_at) = CURDATE() AND status = 'pending' ORDER BY created_at DESC
[PLAN]: EXPLAIN çıktısı Örn. type: ALL, rows: 4800000, Extra: Using where; Using filesort
[TABLO_BILGISI]: Tablo boyutu, indeksler ve kullanım sıklığı Örn. orders 4,8 milyon satır, sadece PRIMARY KEY var; sorgu yönetim panelinde dakikada ~30 kez çalışıyor

Örnek çıktı

1. Darboğaz: type: ALL → 4,8 milyon satırın tamamı taranıyor. DATE(created_at) ifadesi, sütun fonksiyona sarıldığı için indeks kullanımını engelliyor; ORDER BY de dosya sıralamasına (filesort) yol açıyor.

2. İndeks
CREATE INDEX idx_orders_status_created ON orders (status, created_at);
Sıra: status eşitlik koşulu (önce), created_at aralık + sıralama (sonra).

3. Yeniden yazım
SELECT id, customer_id, total, created_at
FROM orders
WHERE status = 'pending'
AND created_at >= CURDATE()
AND created_at < CURDATE() + INTERVAL 1 DAY
ORDER BY created_at DESC;

Beklenen plan: type: range, taranan satır: yalnızca bugünün bekleyen siparişleri, filesort yok.

6. Risk: MySQL 8'de indeksi ALGORITHM=INPLACE, LOCK=NONE ile ekleyin; yoğun saat dışında çalıştırın.

ChatGPT'de Aç Yerel modelimde dene